3-1- مصالح طبيعي سبك3-1-1- سنگ پا 
سنگ پا قديمي‌ترين سبك دانه‌اي است كه مورد استفاده قرار گرفته است.اين سنگ در اثر ورود مواد مذاب آتشفشاني به مخازن آب مثل درياها و درياچه‌ها و سرد شدن سريع ايجاد مي‌شود.رنگ این سبکدانه ها سیاه، خاکستری روشن و قهوه ای تیره است. به دلیل سرد شده سریع مواد مذاب آتشفشانی حبابهای نسبتا درشتی در این سنگدانه ها وجود دارد که بعضا به هم پیوسته می باشند و تا سطح سنگدانه امتداد یافته اند. وزن مخصوص خشك ظاهري این سبکدانه ها در حدود 500 تا 800 کیلوگرم بر متر مکعب می باشد. معادن نسبتا بزرگی از این مصالح در قروه کرمانشاه وجود دارد.
  3-1-2 پوكه معدني
اين سنگ به رنگ سفيد مايل به زرد تا خاكستري روشن است و در اثر انباشته شدن خاكسترهاي آتششفشاني و آهسته سرد شدن آنها همراه با انبساط ناشي از حبابهاي به وجود آمده توسط بخار و گازهاي موجود در آن به وجود مي‌آيد. معادن غنی پومیس ایران در اردبیل، آذربایجان شرقی و به خصوص بستان آباد تبریز، قروه کرمانشاه، دامنه های البرز، کرمان و سیستان و بلوچستان وجود دارد. وزن مخصوص خشك ظاهري این سبکدانه ها در حدود 400 تا 700 کیلوگرم بر متر مکعب می باشد. نمونه ای از وزن مخصوص پوکه های معدنی با اندازه های متفاوت در شکل 3 نشان داده شده است.
 
3-1-3- توف
خاكسترهاي آتشفشاني كه بعد از انفجار به طريقه جرياني يا ريزشي تجمع نموده و سخت مي‌شوند به توف شهرت دارند. نوع توف تابع تركيب شيميايي و كاني‌شناسي خاكسترهاست. وزن مخصوص توفهای طبیعی در محدوده سنگدانه های معمولی است و از نوع سبکدانه به شمار نمی آیند اما برخی از انواع توف متخلخل بوده و وزن مخصوص آنها در حدود 800 تا 1000 کیلوگرم بر متر مکعب است که در خانواده سنگدانه های سبک به شمار می روند. رنگ این توفها معمولا سیاه، قرمز و سبز بوده و دارای رگه می باشند. گزارشهایی مبنی بر وجود توف سبک در دامنه کوههای البرز ارایه شده است.
 3-2- مصالح طبيعي عمل آوري شده3-2-1- رس منبسط شده
انواع مختلفي از رسهاي منبسط شده با نامهاي تجاري مختلف موجود هستند، براي مثال مي‌توان از ليكا (Leca)، آگليت (Aglite) و لياپور (Liapor) نام برد. در كشورهاي دانمارك، نروژ، سوئد، سويس، آلمان، فنلاند، پرتغال و انگليس به اين سبكدانه ها ليكا مي گويند. در لهستان، چك، اسلواكي و روسيه بدان كرامزيت اطلاق مي كنند. اين سبكدانه ها در فرانسه آرجكس، در ايتاليا لترلايت، در اسپانيا لياپور و در ايالات متحده و آفريقاي جنوبي آگليت نام دارد. در ايران نيز اين سبكدانه ها ليكا نام گرفته است. در كشورهاي اسكانديناوي مانند دانمارك نام تجاري فيبو نيز براي ليكا بكار مي رود.به شيل منبسط شده در برخي كشورها مانند آلمان، لياپور نيز مي گويند.سنگ لوح منبسط شده در فرانسه گرانولكس و در ويلز سوليت نام دارد كه از نظر جنس نزديك به رس منبسط شده (ليكا) مي باشد.

در ايران تنها يك كارخانه به توليد سبكدانه‌هاي رس منبسط شده مي‌پردازد.اين كارخانه كه ليكا نام دارد از سال 1360 مشغول به كار است و در كيلومتر 105 جاده تهران - ساوه قرار دارد. نمونه ای از سبکدانه های لیکا در شکل 4و5 نشان داده شده است.

شكل سبكدانه ليكا مي تواند از تيزگوشه تا كاملاً گردگوشه باشد. اگر ليكا در كوره دوار افقي توليد گردد، گردگوشه خواهد بود. پوسته سطحي مي تواند زبر يا صاف، متخلخل يا توپر   باشد. شكل و بافت سطحي سبكدانه ليكا بر خواص آن ها در بتن تازه و سخت شده بتن سبكدانه تأثير مي گذارد.
 3-2-2- دياتوميت
دياتوميت نوعي سنگ رسوبي است كه بيشترين بخش آن را اسكلت سيليسي (دياتومه‌ها) تشكيل مي‌دهد. دياتوميت خالص به رنگ سفيد است، وزن مخصوص آن در حدود 48/1 تا 1/2 مي‌باشد.
 3-2-3- پرليت منبسط شده
پرليت، نوعي سنگ شيشه‌اي آتشفشاني حاوي آب است كه در آمريكا، ايتاليا، يونان و ايرلند شمالي منابع غني‌اي از اين سنگ وجود دارد. پرلیت منبسط شده معمولا بسیار سبک می باشد به نحوی که وزن مخصوص برخی از انواع آن برابر 50 کیلوگرم بر متر مکعب می باشد. از طرف دیگر پرلیت معمولا مقاومت کمی دارد و بیشتر به عنوان عایق از آن استفاده می شود.
 3-2-4- شيل‌ منبسط شده
برخي از انواع شيل‌ها من جمله شيل‌هايي تحت عنوان  Collieryخصوصياتي شبيه به رسها دارند و هنگامي كه تحت حرارت قرار مي‌گيرند منبسط شده و باد مي‌كنند.به علت شكستن دانه‌ها در انتهاي فرآيند توليد، مصالح بدست آمده تيز گوشه هستند.
 3-2-5- زغال سنگ منبسط شده
زغال‌سنگ به صورت خام به اندازه‌هايي كه از الك mm13 عبور مي‌كند، شكسته مي‌شود. سپس در داخل يك كوره دوار با درجه حرارت كاملاً كنترل شونده حرارت داده مي‌شود و در دماي حدود 1200 شروع به منبسط شدن مي‌كند. هنگام تخليه و پس از سرد شدن، مصالح به صورت مصالحي با ساختار سوراخ سوراخ (از لحاظ داخلي) مي‌باشند كه با فلزات نيز واكنش نمي‌دهند. اين مصالح به سولیت نيز معروفند.
 3-2-6- ورميكوليت پوسته پوسته شده
ورميكوليت ناخالص از لحاظ ظاهري خيلي شبيه ميكا است و از فلس‌ها و پوسته‌هاي ورقه‌اي نازك تشكيل شده و داراي آب ميكروسكوپي است. وقتي به صورت ناگهاني در معرض درجه حرارت بالا قرار مي‌گيرند، فلس‌ها به چندين برابر حجم خود منبسط مي‌شوند. ورميكوليت از لحاظ قيمت گرانتر از رس منبسط شده، زغال‌سنگ، روباره و شيل است و از نظر وزن سبكتر از آنها مي‌باشد.