فعاليت هاي زمين شناسي و اكتشافي انجام شده
 
بخش بيشتر استان فارس متعلق به ايالت ساختاري ـ رسوبي زاگرس (زاگرس مرتفع و زاگرس چين خورده) است كه به ويژه از نظر ذخاير و ميدانهاي نفتي در خورد توجه مي‌باشد به همين رو نيمه جنوب باختري استان فارس كه از جمله نواحي نفت‌خيز كشور است توسط شركت ملي نفت ايران مطالعه شده است. نيمه شمال خاوري استان از جمله مناطق مطالعاتي سازمان زمين‌شناسي كشور مي‌باشد.
   1- بررسيهاي سيستماتيك انجام شده در استان فارس بيشتر از دو مقولة زمين‌شناسي و اكتشافات معدني است كه چكيده آن به شرح زير است.
   1-1- بررسيهاي زمين‌شناسي
   بررسيهاي زمين‌شناسي انجام شده در استان فارس به دو مقياس 250000: 1 و 1:100000، است كه عموماً در راستاي اكتشاف ذختير نفتي و يا با هدف دستيابي به ذخائر معدني فلزي و غير فلزي صورت گرفته است، چكيده بررسيهاي مورد نظر به شرح زير است.
   الف) بررسيهاي زمين‌شناسي به مقياس 1:250000
   در استان فارس همانند ساير استانها، بررسيهاي زمين‌شناسي 1:2500000 در چهارچوب نقشه‌هاي توپوگرافي به همان مقايس صورت گرفته است.
   تمام استان فارس با حدود 12 برگ نقشه 1:2500000 پوشيده مي‌شود.
   نقشه‌هاي بررسي شده توس سازمان زمين‌شناسي در چارجوب استاندارد چاب و منتشر شده‌اند. از مجموعه نقشه‌هاي شركت ملي نفت ايران فقط نقشه شيراز استاندارد است. در ساير نقشه‌ها طول و عرض جغرافيائي استاندارد نيست.
   ب ـ بررسيهاي زمين‌شناسي به مقياس 1:100000
   نقشه يك صد هزارم پوششي استان فارس به تعداد 54 برگ است كه بخشي از آن ً توسط شركت ملي نفت ايران مورد مطالعه قرار گرفته‌اند نتايج حاصل فقط به صورت منابع اطلاعاتي در مركز داده‌هاي آن شركت نگهداري مي‌شود و لذا اطلاعات منتشر شده‌اي در دسترس نيس.
   سازمان زمين‌شناسي عمدتاً نواحي شمال خاوري استان فارس را مورد بررسي قرار داده. افزون بر آن پاره‌اي از نقشه‌هاي تهيه شده قلبي مورد بازنگري قرار گرفته‌اند.
   ج ـ بررسيهاي زمين‌شناسي موضوعي
   بررسيهاي زمين‌شناسي موضوعي انجام شده در استان فارس از نوع "زمين‌شناسي مهندسي" و با لرزه زمين‌ ساخت است. هدف اساسي از تهيه نقشه‌هاي زمين‌شناسي مهندسي گزينش بهينه ساختگاه‌ها، مكان‌يابي سازه‌هاي عمراني (سد، پل، تونل)، آماده‌سازي زمين جهت ايجاد شهر و شهرك، تأمين مصالح ساختماني، وضعيت و خصوصيات كمي و كيفي آبهاي زيرزميني و سطحي است كه با مقياس 1:150000 صورت مي‌گيرد.
   در استان فارس نواحي مرودشت، شيراز، اطراف درياچه مهارلو، در راستاي اهداف ياد شده، جمعاً به تعداد 30 برگ نقشه (6 برگ در 5 موضوع) مورد مطالعه قرار گرفته‌اند.
   عناوين نقشه‌هاي تهيه شده عبارتند از زمين‌شناسي، آب‌شناسي، ريخت‌شناسي، زمين‌شناسي مهندسي و نقشه‌هاي جغرافيائي.
   بخش وسيعي از ايالت‌ لرزه‌خيز زاگرس در استان فارس قرار دارد كه از آن جمله مي‌توان به پهنه‌هاي لرزه خيز لار، بستك، قير و نواحي پيرامون شهرستان، كازرون اشاره كرد. به همين رو پاره‌اي از بررسيهاي زمين‌‌شناسي موضوعي استان در راستاي شناخت پهنه‌هاي لرزه خيز و رويداد زمين‌لرزه‌هاي استان است. تازه‌ترين بررسي انجام شده در اين زمينه (لرزه زمين‌ساخت).
   يك پروژه تحقيقاتي به نام "لرزه زمين‌ساخت، استراكچر و ميكروزون‌بندي دشت شيراز" است كه با همكاري مشترك استانداري و مديريت مركز شيراز سازمان زمين‌شناسي صورت گرفته است.
   نتيجه‌ پاياني اين مطالعات شامل سه نقشه با عناوين متفاوت است كه توسط سازمان زمين‌شناسي چاپ و منتشر گرديده است.
   گزارشهاي زير نتيجه بخشي از بررسيهاي زمين‌شناسي موضوعي انجام شده در استان فارس مي‌باشد.
   " بررسي نو زمين ساخت، لرزه خيزي و لرزه زمين‌ ساخت منطقه شيراز، زاگرس ايران.
   " پترو.گرافي و پترولوژي سنگهاي افيوليتي ناحيه خواجه جمالي ـ شيراز و ژيزمانهاي كروميت آن.
   " گزاش بررسيهاي زمين‌شناسي مهندسي در محوطه‌ ساختماني دانشگاه شيراز.
   " گزارس زمين‌شناسي مهندسي يجاد سازه اطراف شيراز
   " گزارش مقدماتي بررسي محوطه ساختماني دانشگاه شيراز.
   " پژوهش سيستماتيك لرزه خيزي و ريسك زلزله در ساختگان كارخانه سيمان فارس نو و پهنه‌هاي پيرامون.
   " مطالعات زمين‌شناسي و زمين‌ساخت منطقه شيراز با نگرشي بر زاگرس چين خورده.
   " ويژگيهاي زمين‌ساختي بلوك ارسنجان و ناحيه شمال خاوري شيراز.
   " خلاصه گزارش زمين‌شناسي كوير 4 ب آباده.
   " نگرشي بر وضعيت آب زمين‌شناسي و زمين‌ساخت (هيدروژوئولوژي و تكتونيك) منطقه آباده.
  
   2- بررسيهاي اكتشافي
   بيش از 85% سطح استان فارس متعلق به پهنه ساختاري ـ رسوبي و زاگرس است كه عموماً، برخلاف منابع هيدروكربورهاي موجود، از نظر ذخاير معدني فلزي توان چندان بالائي ندارد.
   به همين رو فعاليت‌هاي اكتشافي انجام شده در آن استان (فارس)، نسبت به ساير استانها، نسبتاً محدود است. معهذا، حاشيه شمال و شمال خاوري استان، به عنوان بخشي از پهنه ريفتي سنندج ـ سيرجان، به لحاظ داشتن نشانه‌هاي فلزي، توسط سازمان زمين‌شناسي مورد اكتشاف‌هاي ناحيه‌اي و موضوعي قرار گرفته است كه چكيده آن به شرح زير است.
   الف) اكتشافات ناحيه‌اي
   اكتشافات ناحيه‌اي انجام در استان فارس عمدتاً از نوع ژئوشيميايي است كه خصوصاً در بخش شمال خاوري استان صورت گرفته است. در اين نوع اكتشافات (ژئوشيميائي) تمام رويه يك نقشه 1:100000 به روش نمونه‌گيري از آبراهه و اكتشافات چكشي مورد بررسي قرار مي‌گيرند تا از پردازش نتايج حاصل از تجزيه شيمياي نمونه‌ها، كليه ذخاير معدني موجود در يك نقشه به ويژه ذخاير كم عيار ولي با ذخيره بالا مورد شناسايي قرار گيرند.
   حاصل نهائي اين نوع اكتشافات شناسايي و معرفي نواحي پر توان معدني است تا بتوان برنامه‌هاي اكتشافي تكميلي را به صورت متمركز و در مناطق شناسائي شده اجرا نمود.
   ب ـ اكتشافات موضوعي
   اكتشافت موضوعي خاص ذخاير معدني گوناگوني است كه با لحاظ داشتن پتانسيل اقتصادي و يا نياز صنايع معدني صورت مي‌‌گيرد.
   اكتشافات موضوعي انجام شده در استان فارس بيشتر در نواحي شمال خاوري استان (زون سنندج ـ سيرجان) كه توان معدني اميدوار كننده دارد صورت گرفته است. فهرست زير عناوين و چگونگي اجراي طرحهاي اكتشافي است كه توسط سازمان صنايع و معادن استان و يا با استفاده از همكاري مشاور صورت گرفته است.
  
   رديف عنوان طرح سال اجرا
   1 طرح اكتشاف معادن سيليس استان فارس 1362
   2 تجهيز معدن نمك علي آباد كهنه لارستان 1362
   3 طرح اكتشاف شن و ماسه 1363
   4 طرح اكتشاف سنگ گچ و آهك لار و لامرد 1363
   5 طرح اكتشاف سنگ گچ 1364
   6 طرح تهيه دفترچه مشخصات و پتانسيل يابي مواد معدني 1365
   7 طرح تهيه دفترچه مشخصات و پتانسيل يابي مواد معدني 1366
   8 طرح ايجاد آزمايشگاه 1366
   9 طرح تهيه دفترچه مشخصات و پتانسيل مواد معدني 1367
   10 طرح تهيه دفترچه مشخصات و پتانسيل مواد معدني 1368
   11 اكتشاف مقدماتي باريت 1368
   12 پتانسيل يابي شهرستان اقليد 1374
   13 مطالعه منگنز در شهرستان ني ريز - داراب - استهبان 1374
   14 بررسي ذخاير منگنز نيريز و داراب 1374
   15 باريت ديده گان 1375
   16 طرح اكتشاف ژئوشيميايي مناطق بصيران و تيدر 1375
   17 پي جويي و اكتشاف نيمه تفصيلي ذخاير معدني سرب و باريت (منطقه بوانات) 1375
   18 پتانسيل يابي مطالعه شهرستان كازرون 1376
   19 پتانسيل يابي شهرستان ممسني 1377 و 1376
   20 مطالعه سيليس در فيروز آباد 1376
   21 مطالعه و پتانسيل يابي بوكسيت و نسوز در فيروز آباد 1376
   22 طرح مطاله و اكتشاف كروميت در ني ريز - مس در فسا و طلا در بوانات 1377
   23 مطالعه و اكتشاف مواد معدني در استان فارس (فسا جهرم - كازرون 0 لار و لارمرد) 1378
   24 شناسايي معدني گنبدهاي نمكي استان فارس 1378
   25 شناسايي عناصر گروه پلاتين در نواحي اسفندقه، نيريز و فارياب 1379
  
   ج - گزارشهاي اكتشافي
   گزارشهاي اكتشافي زير نشانگر بخشي از اكتشافات موضوعي است كه عمدتا÷ توسط سامان زمين شناسي اجرا شده است.
   1- پيجويي و اكتشاف نيمه تفصيلي ذخاير معدني سرب و باريت همراه با پژوهشي در ميزان تمركز پاره اي از ديگر عناصر (منطقه بوانات - استان فارس) سازمان زمين شناسي - 1375).
   2- جستجو و مطالعه براي مواد اوليه كارخانه سيمان استهبان (سازمان زمين شناسي كشور، 1376).
   3- بررسي عوامل و منشاء آلودگي مخازن آبهاي زيرزميني شهر شيراز (سازمان زمين شناسي كشور).
   4- مطالعات دورسنجي در ورقه 000،100: 1 سوريان (سازمان زمين شناسي كشور - 1378).
   5- گزارش مقدماتي خاك نسوز حومه آباده .
   6- طرح شناسايي پتانسيل هاي معدني گنبدهاي نمكي استان فارس (اداره كل معادن و فلزات استان فارس 1378).
   7- پروژه پي جويي ذخاير متامورفيك ايران، گزارش مطالعات پي جويي در مناطق سيرجان و نيرز (سازمان زمين شناسي كشور 1372).
   8- گزارش مطالعات دورسنجي در ورقه 000،100:1 جيان (سازمان زمين شناسي كشور 1377).
   9- اكتشافات ژئوشيميايي ناحيه اي در برگه 000،100: 1 جيان (سازمان زمين شناسي كشور 1378).

منبع:پایگاه ملی داده های زمین